PANAJEW Iwan I w a n o w i c z, ur. 15 (27) III 1812 Petersburg, zm. 19 II (3 III) 1862 Petersburg, pisarz i dziennikarz. Pochodził ze starożytnego rodu szlacheckiego. Zadebiutował w 1834, publikując na łamach pism "Bibliotieka dla Cztie-nija", "Syn Otieczestwa" i in. wiersze i opowiadania, a także opowieść salonową Spalnia swietskoj żenszcziny (1834, Sypialnia damy). Pierwsze swe utwory, w których
z wyraźną niechęcią odnosił się do kręgów arystokratycznych, mimo że sam się do nich zaliczał, takich jak Ona budiet sczastliwa (1836, Ona będzie szczęśliwa), Siego-dnia i zawtra (1837, Dziś i jutro) i in., pisał pod wpływem romantycznych powieści V Hugo, A. Bestużewa-Marlinskiego, N. Kukolnika, N. Polewoja, W latach 40., pod wpływem W. Bielinskiego i N. Gogola, zmierzał ku realizmowi, stając się jednym z aktywniejszych twórców "szkoły naturalnej". W opowieściach Onager (Onagr, 1841) iAkteon (1842, Akteon) w osobie milionera Bobynina pisarz z surowym realizmem piętnował rodzący się w Rosji kapitalizm z jego pazerną zaborczością. W późniejszych utworach - Mamienkin synok (1845, Maminsynek), Rodstwienniki (1847, Krewni), Lwy w prowincyi (1852, Lwy na prowincji) i in., z humorem i satyrycznym zacięciem malował typy stołecznych i prowincjonalnych lwów salonowych, rozmaitych obieżyświatów, niebieskich ptaków, naciągaczy itp. Od 1847 P. razem z N. Niekrasowem wydawał pismo "Sowriemiennik", gdzie pod pseudonimem Nowyj Poet zamieszczał cięte felietony i zjadliwe satyry na pseudoromantyczną poezję, a w 1855-62 prowadził stałą kronikę Pietierburgskaja żyzń (Z życia Petersburga), cieszącą się dużą popularnością wśród czytelników. Znaczną historyczną wartość posiadają utwory pamiętnikarskie P: Wspomnienie o Bielinskim (Wospomi-nanije o Bielinskom, 1860) oraz Wspomnienia literackie (Litieraturnyje wospominanija, 1861). T.Sz.
